GÜMRÜK MUAYENE MEMURLARI DERNEĞİ
GENEL MERKEZ: ŞUBE :
Kemankeş Cad. Şarap İskelesi Sk. No 18 Kıbrıs Şehitleri Cad. 1443 Sok. 159 nolu
Sühafazlı 5 Han D:11 Karaköy/İSTANBUL Eytemiz Apt. kat 2, Daire 4 Alsancak/İZMİR
Tel: 0212.251 63 00 – 251 63 17 Tel: 0232.4642462
Faks: 0212.251 68 18 Tel: 0232.4644259
BAŞBAKANLIK GÜMRÜK MÜSTEŞARLIĞI
GÜMRÜKLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE
İLGİ : 29.12.2006 Tarih ve B.02.1.GÜM.0.06.00.07.2003-4835 Sayılı(34298 Genel Evrak Sayılı) tasarruflu yazıları.
KONUSU : Gümrük Kanunu’nun 233.Maddesinin uygulama imkanının kalmadığına dair tasarruflu yazının, yeniden incelenerek yürürlükten kaldırılması isteminden ibarettir.
AÇIKLAMA
İlgi yazıda; Müsteşarlık Hukuk Müşavirliği’nin 25.12.2006 tarihli 2276 sayılı yazısında belirtilen hukuki görüşlerden bahisle; 19.12.2006 gün ve 26381 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “ 5560 Sayılı Çeşitli Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun ’’ un 31.maddesi ile 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 3. maddesinin değiştirilmesi sonucu;
İdari yaptırım kararlarına karşı, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde, 5326 sayılı yasanın kanun yoluna ilişkin hükümlerinin uygulanacağı, idari para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında ise Kabahatler Kanunu’nun diğer genel hükümlerinin uygulanacağı, bu nedenle 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 242/7. maddesi ve 244. maddesi hükümleri uyarınca; doğacak hukuki uyuşmazlıkların idari yargı mercilerinde çözüleceği, Gümrük İdaresi’nce verilen idari yaptırım kararları için yargı yolu dışındaki işlemler hakkında ise 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun tüm genel hükümlerinin uygulanmasına devam edileceği,
5560 Sayılı Kanun’un 32.maddesi ile 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 17.maddesinin 3. ve 4. fıkralarının değiştirildiği ve bu değişiklik sonucu 5326 Sayılı Kanunun 17/4 maddesinde yer alan “ Tahsil edilen para cezasının kanunla belirlenen bir oranı, ilgili kamu kurum ve kuruluşunun hesabına aktarılır “ hükmü kaldırılmış bulunduğundan 19.12.2006 tarihinden itibaren 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 233.maddesinin uygulama imkanının kalmadığı bildirilmektedir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME
1. Meselenin, 5326 Sayılı Kabahatler
Kanunu’nun 17.Maddesinin Değişik 3.Fıkrası Hükmüne Göre İrdelenmesi: ,
5326 Sayılı Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun ile değişik 17.maddesinin 3.fıkrasında; 10.12.2003 tarihli ve 5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ‘na ekli ( I), (II), (III) Sayılı cetvellerde yer alan kamu idareleri tarafından verilen idari para cezalarının ilgili kanunlarında 01.06.2005 tarihinden sonra belirlenen oranın dışındaki kısmı ile Cumhuriyet Başsavcılıkları ve Mahkemeler tarafından verilen idari para cezalarının Genel Bütçeye gelir kaydedileceği belirtilmiştir.
Gümrük Müsteşarlığı, yukarıda anılan cetvellerden, (I) Sayılı Cetvelin 34.sırasında kayıtlı olarak Genel Bütçe kapsamındaki kamu idarelerinden biri olarak gösterilmiştir.
5326 Sayılı yasanın 17/3.maddesi hükmüne göre, verilen para cezalarının belirlenen oranı dışında kalan kısmının, Gümrük Müsteşarlığı’nca Genel Bütçeye aktarılacağı, belirlenen orana tekabül eden para cezasının ise kendi hesabında kalacağı açıktır.
Diğer taraftan 4458 Sayılı Gümrük Kanunu’nun 233. maddesinde; 234.madde uyarınca alınan para cezalarının %30‘unun; muayene ve tahlilden önce cezayı gerektiren durumun meydana çıkarılmasına hizmet veren muhbirlere, %30’unun ise cezayı gerektiren durumu muayene, tahlil, denetleme veya inceleme ile meydana çıkaranlara dağıtılacağı, arta kalanının da Müsteşarlıkça belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde, idarenin eğitim, geliştirme ve otomasyon hizmetlerinde kullanılacağı, muhbir olmaması durumunda, muhbire ayrılan payın da bu hüküm doğrultusunda kullanılacağı açıklanmıştır.
İdari para cezalarının dağıtım oranları Gümrük Kanunu’nda açıkça belirtilmiştir. Kabahatler Kanunu’nun 17/3 maddesinin “…kamu idareleri tarafından verilen idari para cezalarının ilgili kanunlarında 01.06.2005 tarihinden sonra belirlenen oranın dışındaki kısmı ile Cumhuriyet Başsavcılıkları ve Mahkemeler tarafından idari para cezalarının Genel Bütçeye gelir kaydedileceği “ hükmü karşısında, Gümrük Kanunu’nda belirlenen oranın dışındaki para cezalarının Genel Bütçeye aktarılacağı, oran dahilinde kalanın ise Gümrük Müsteşarlığı’nın hesabında ve tasarruf yetkisinde kalacağı izahtan varestedir. Keza sözkonusu madde hükmünün mefhum-u muhalifinden de anlaşılacağı üzere Genel Bütçe’ye aktarılacak kısmın dışında kalan idari para cezalarının Gümrük Müsteşarlığı’nın tasarruf yetkisinde olacağı açıktır.
2. Kabahatler
Kanununda Yapılan Değişiklikte, Kanun Koyucunun Amacı :
5326 Sayılı Kanunun 17.maddesinin üç ve dördüncü fıkralarında yapılan değişikliğin gerekçesi şöyle açıklanmaktadır:
“ Maddeyle, 5326 Sayılı Kanunun 17.maddesinin üç ve dördüncü fıkraları değiştirilmiştir. İdari para cezalarının tahsil yetkisi ve gelir kaydı konusunda 5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununa ekli cetvellerin esas alınması ve Kabahatler Kanununun etkin ve hızlı bir şekilde uygulanabilirliğinin sağlanması amacıyla söz konusu değişiklikler yapılmıştır.” Gerekçenin tetkikinden, kanun koyucunun yapılan bu madde değişikliğindeki amacının; idari para cezalarının tahsil yetkisi ve gelir kaydı konusunda 5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununa ekli cetvellerin esas alınması ve Kabahatler Kanununun etkin ve hızlı bir şekilde uygulanabilirliğinin sağlanması olduğu anlaşılmaktadır.
Hal böyle iken, ”… 5326 Sayılı kanunun 17/4 maddesinde yer alan tahsil edilen para cezasının kanunla belirlenen bir oranı, ilgili kamu kurum ve kuruluşunun hesabına aktarılır hükmü kaldırılmış bulunduğundan 19.12.2006 tarihinden itibaren 4458 Sayılı Gümrük Kanunu’nun 233.maddesinin uygulama imkanının kalmadığı “ şeklinde düzenlenen tasarruflu yazının kanun koyucunun amacına uygun olmadığı, Makamlarının takdirindedir.(Ek:1 Madde gerekçesi)
3. Meselenin, Gümrük Yönetmeliğinin 184.
Maddesi Hükmüne Göre İrdelenmesi:
4458 Sayılı Gümrük Kanunu’nun uygulanmasına ilişkin Gümrük Yönetmeliği’nin 184.maddesinde; Muayene memurlarının, gümrük vergileri ile gümrük idaresince tahakkuku gereken diğer vergileri tahakkuk ettirmek veya muaflık hükümlerini uygulamak, Gümrük, Dış Ticaret, Türk Parasının Kıymetini Koruma Mevzuatı ile diğer mevzuat hükümleri bakımından yapılacak işlemleri yürütmekle görevli oldukları, beyannameyi kontrol edenler ile ikinci muayeneyi yapanların, yaptıkları kontrol ve muayeneden, BİLGİ sistemi tarafından hesaplanan gümrük vergileri hariç gümrük vergilerinin hesaplanmasından veya doğruluğunun kontrolünden ya da muafiyet hükümlerinin uygulanmasından sorumlu oldukları açıklanmıştır.
Maddenin tetkikinden, muayene memurlarının yaptıkları tahakkuk işlemlerinden dolayı mali yönden sorumlu oldukları ve doğabilecek vergi kaybı nedeniyle rücu edilebileceği anlaşılmaktadır.
Mali yönden muayene memurlarına getirilen bu sorumluluğa karşın, 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 233. maddesinin devamlılığı, rasyonel yönetim anlayışının bir gereği olduğu aşikârdır.
Yönetmeliğin 184.maddesinin yürürlüğünün devamı karşısında adeta denge maddesi olarak nitelendirebileceğimiz Gümrük Kanunu’nun 233. maddesinin, “ uygulanmasının mümkün olmadığını “ iddia etmek; hak ve adaletle bağdaşmadığı Makamlarının takdirlerinedir.
4. Tasarruflu Yazının “ Kanunların Zaman
Bakımından Uygulanması ” Prensibine Göre İrdelenmesi:
Kanunların yürürlükten kaldırılması üç şekilde gerçekleşmektedir:
a. Kanunların doğrudan doğruya yürürlükten kaldırılması,
b. Değiştirilerek yürürlükten kaldırılması,
c. Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararı ile yürürlükten kaldırılması.
a) Kanunların doğrudan doğruya yürürlükten kaldırılması: Her yeni çıkan kanun çok zaman daha önceki kanunlardan veya onların hükümlerinden hangilerinin yürürlükten kaldırıldığını açıkça belirtir. Bu duruma sarih ilga denilmektedir.Bazen de yeni çıkan kanunlarda hangi kanun veya kanun hükmünün yürürlükten kaldırıldığı açıkça belirtilmez, bu duruma da zımni ilga denilmektedir.Zımni ilganın bulunduğu yani aynı konuya değinen iki kanun hükmünden birisinin diğerine aykırı olduğunu belirleme işi, her zaman kolay olmadığı için bu işin çözümü doktrine ve özellikle yargısal içtihada düşmektedir.
b) Değiştirme Yoluyla Yürürlükten Kaldırma: Bir kanunun değiştirilmesi suretiyle, o kanunun belli hükümlerinin yürürlükten kaldırılması mümkündür.
c)
Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararı ile yürürlükten
kaldırılması: Anayasaya göre Anayasa Mahkemesi de iptal davası veya itiraz
üzerine bir kanunu veya onun bir hükmünü Anayasa’ya aykırılıktan ötürü iptal
ederek yürürlükten kaldırabilir.
Söz konusu tasarruflu yazının, yukarıda açıkladığımız hukuk tekniğine dair usul, şekil ve şartları taşımadığı hususu Makamlarının takdirindedir.
SONUÇ VE İSTEM
Sonuç olarak kanun koyucunun amacına, 5326 sayılı yasanın 17/3. maddesinde belirtilen hükme ve hukukun temel ilkelerine aykırı olan tasarruflu yazının yeniden incelenmesi sonucu yürürlükten kaldırılmasını vekil sıfatıyla saygılarımla arz ve talep ederim.
Gümrük Muayene Memurları Derneği
Vekili
Av. İbrahim EKER
Dağıtım:
Gereği için: Gümrükler Genel Müdürlüğüne
Bilgi için : Tüm Başmüdürlüklere
Ek: 1-Madde Gerekçesi
2-Vekaletname
------------------------------------------------------------------
Av.İbrahim
EKER
Eston Çamlı Evler Sitesi
İst.Baro No: 24629 Tel:0216 469 13 03
Maviçam Apt. No.1 34752
T.B.B. Sicil No:50527 Fax:0216
469 13 04
İçerenköy-KADIKÖY-İST.